Home TIN THỜI SỰ TIN TỨC THẾ GIỚI Yếu tố Mỹ và xáo động địa chính trị thấy rõ ở châu Á

Yếu tố Mỹ và xáo động địa chính trị thấy rõ ở châu Á

18 min read
0

Châu Á, khu vực được coi là có tình hình địa chiến lược ổn định nhất, đang rơi vào giai đoạn xáo động khi các cường quốc không chỉ mất niềm tin lẫn nhau, mà còn bắt đầu tranh chấp lợi ích quân sự.

file-20170712-14458-1dlhsn3
Lãnh đạo Kim Jong Un trong một chuyến thị sát.

Nhiều diễn biến mới trong thời gian ngắn

Đầu tháng 7, Triều Tiên tuyên bố thử thành công tên lửa đạn đạo xuyên lục địa (ICBM) có khả năng phá hủy khắp khu vực Thái Bình Dương vào đúng ngày Quốc khánh Mỹ. Trái với lời tuyên bố “sẽ không xảy ra” của Tổng thống Mỹ Donald Trump, Triều Tiên đã thử thành công một ICBM và trong tương lai có thể gắn vũ khí hạt nhân lên tên lửa.

Trong khi đó, với Trung Quốc, lễ kỷ niệm 20 năm Anh trao trả Hong Kong về đại lục là dịp để Bắc Kinh chứng tỏ sức mạnh và uy tín. Nhưng thực tế, cách tiếp cận ấy chỉ cho thấy sự bất an trong chính quyền ở đại lục.

Các cuộc diễu binh quy mô hơn mức bình thường, tàu sân bay đầu tiên của Trung Quốc cập cảng Hong Kong và lời cảnh báo mạnh mẽ của Chủ tịch Tập Cận Bình rằng không “sử dụng Hong Kong để tiến hành các hoạt động thâm nhập và phá hoại chống lại đại lục” đã cho thấy rõ ý đồ của Trung Quốc. Họ muốn phát thông điệp muốn kiểm soát đặc khu hành chính.

Tại dãy Himalayas, căng thẳng giữa Trung Quốc và Ấn Độ tăng cao khi các kỹ sư quân sự của Trung Quốc xây dựng đường và tòa nhà trong khu vực lãnh thổ tranh chấp giữa hai quốc gia.

Căng thẳng leo thang khi đại sứ Trung Quốc tại New Delhi nhắc nhở Ấn Độ về “bài học cay đắng” của cuộc chiến tranh biên giới năm 1962.

Và ở Biển Đông, Mỹ điều các máy bay ném bom B1 di chuyển qua các thực thể tranh chấp.

Chính quyền Tổng thống Trump vẫn nắm trong tay quân bài thương mại và Biển Đông với niềm tin rằng Trung Quốc có thể kiềm chế Triều Tiên. Tuy nhiên, việc Bình Nhưỡng thử tên lửa vào đúng ngày Quốc khánh Mỹ cho thấy sự cố gắng của Nhà Trắng và Bắc Kinh không đủ, hoặc chưa có lực đòn bẩy cần thiết để giải quyết vần đề Triều Tiên.

Còn mối quan hệ Trung – Mỹ có vẻ đang bước vào giai đoạn khó khăn hơn nhiều sau Hội nghị Thượng đỉnh ở Mar-a-Lago.

Yếu tố Mỹ

Theo nhận định trên The Conversation của ông Nick Bisley, giáo sư quan hệ quốc tế tại Đại học La Trobe ở Melbourne (Australia), châu Á – khu vực được đánh giá là có tình hình địa chiến lược ổn định nhất – hiện ở trong giai đoạn xáo động khi các cường quốc không chỉ mất niềm tin lẫn nhau, mà còn bắt đầu tranh chấp lợi ích quân sự.

Trong 40 năm qua, Mỹ đóng vai trò quan trọng đối với sự ổn định ở Châu Á. Với sự thống trị về sức mạnh quân sự của Mỹ, lượng hàng hoá công và tính cạnh tranh trong khu vực luôn được kiểm soát. Về mặt kinh tế, Mỹ tạo nguồn vốn cần thiết cùng thị trường nhà ở rộng lớn đã mở ra cơ hội làm ăn cho các nước trong khu vực.

Tuy nhiên, giờ đây với chính sách “Nước Mỹ trên hết”, chính quyền Trump đang giảm bớt sự can dự của Washington vào những vấn đề thế giới không liên quan trực tiếp tới Mỹ, mà chỉ tập trung các vấn đề nội bộ.

Các nước đều tỏ ra hoài nghi mức tín nhiệm quyền lực và tầm ảnh hưởng của Mỹ, trong khi sự cởi mở của Washington về kinh cũng khiến nhiều quốc gia nghi ngại. Các nước châu Á nhận thức được điều này.

Trong khi đó, chi tiêu quốc phòng đang tăng khi các nước châu Á tìm cách bảo vệ lợi ích riêng trong một thế giới ngày càng bất ổn. Vụ thử tên lửa đạn đạo xuyên lục địa của  Triều Tiên chỉ là ví dụ điển hình nhất cho thấy khu vực châu Á đang tự tăng cường sức mạnh khi đối diện với những thay đổi trong cán cân quyền lực.

Khi Mỹ giảm can dự các vấn đề bên ngoài, trong đó có giảm bớt can dự tại khu vực châu Á, vị thế của Trung Quốc trong khu vực đang thay đổi nhanh chóng, với loạt chương trình như Ngân hàng Đầu tư Cơ sở Hạ Tầng Châu Á và Sáng kiến ​​”Vành đai, Con đường”.

Trung Quốc cũng tận dụng cơ hội để thể hiện vai trò của mình khi chính quyền Trump không muốn đóng góp tích cực vào các vấn đề quốc tế như chống biến đổi khí hậu (Hiệp định chống biến đổi khí hậu Paris 2015) và thương mại toàn cầu.

Trong khi đó, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi cũng tìm cách tạo dựng danh tiếng quốc gia bằng các chuyến công du vòng quanh thế giới. Ông Modi đã thực hiện 60 chuyến thăm nước ngoài kể từ khi được bầu làm thủ tướng vào năm 2014.

“Trong khi tìm cách biến tham vọng trở thành quốc gia có tiếng nói tầm cỡ quốc tế để phù hợp với quy mô dân số và nền văn minh lâu đời, Ấn Độ cũng tập trung hiện đại hóa năng lực quân sự và mở rộng tầm ảnh hưởng”, giáo sư Bisley cho hay.

Những quốc gia khác ở châu Á cũng đóng vai trò quan trọng trong bộ phim địa chính trị này. Giống như ông Modi, Thủ tướng Nhật Shinzo Abe nhận thấy cơ hội trong tình hình hiện nay. Ông Abe thúc đẩy hoạt động quân sự của Nhật , trong đó có dự luật cho phép quân đội được tham chiến ở nước ngoài được thông qua năm 2015. Thậm chí, Nhật Bản đang cho thấy họ là cái gai trong con mắt tham vọng của quốc gia láng giềng Trung Quốc.

Nhiều quốc gia khác như Australia, Philippines và Hàn Quốc cũng đang tìm cách tăng tầm ảnh hưởng trong khu vực.

Giáo sư Bisley kết luận, hàng chục năm qua, các nước Châu Á an tâm với cán cân quyền lực ổn định do sức mạnh và cởi mở về kinh tế từ Mỹ. Điều này cho phép kinh tế khu vực tăng trưởng nhanh. Nhưng sự giàu có tạo ra tham vọng. Tham vọng chưa thành nhưng lại đối diện với chuyện Mỹ giảm can dự khiến châu Á ngày càng trở nên bất ổn.

Load More By Tin Tức 24H
Load More In TIN TỨC THẾ GIỚI